تبلیغات
اهل بیت(ع) از خود دفاع می کند - چرا به حضرت علی (علیه السلام) «قسیم النار والجنة» می گویند؟

اصل احادیث از منابع شیعه

  قال رسول الله ( صلى الله علیه وآله ) : ... معاشر الناس ، إن علیا قسیم النار ، لا یدخل النار ولی له ، ولا ینجو منها عدو له ، إنه قسیم الجنة ، لا یدخلها عدو له ، ولا یزحزح عنها ولی له .

امالی شیخ صدوق ص 83 ، به سند

دیگر خصال ، شیخ صدوق ، ص 496

روایت از منابع اهل سنت

عن عبایة عن علی قال : أنا قسیم النار ، إذا كان یوم القیامة قلت هذا لك وهذا لی .

البدایه و النهایه ج 7 ص 392 ، النهایه فی غریب الحدیث ، ابن ثیر ، ج 4 ، ص 61 ،.

علت نامگذاری

علت نامگذاری در بیان امام رضا علیه السلام 

 قال المأمون لعلیّ الرضا: بأیّ وجهٍ جدّك علیّ بن أبی طالب قسیم الجنّة والنار؟ فقال: یا أمیرالمؤمنین، ألم ترو عن أبیك عن عبد اللّه بن عبّاس قال: سمعت رسول اللّه : حبّ علیّ إیمان وبغضه كفر؟ فقال: بلى. قال الرضا: فقسمة الجنّة والنّار على حبّه.

  جواهر العقدین 2 ق 2: 429 ، در منابع شیعه علل الشرایع ج 1 ص 162، عیون اخبار الرضا ج 1 ص 92.

علت نامگذاری از نظر احمد بن حنبل

وما تنكرون من هذا الحدیث ؟ ! ألیس روینا أنّ النبی ( ص ) قال لعلی : لا یحبّك إلّا مؤمن ولا یبغضك إلّا منافق ؟ قلنا : بلى . قال : فأین المنافق ؟ قلنا : فی النار . قال : فعلی قسیم النار !!

 كفایة الطالب ، ص 72 . همچنین ابویعلی حنبلی در طبقات الحنابلة ج 1 ص 320  چاپ دارالمعرفة‌ .

احتجاج امیرالمومنین به این حدیث

إنّ علیّاً قال للستّة الذین جعل عمر الأمر شورى بینهم كلاماً طویلاً من جملته: اُنْشِدُكُم باللّه، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه: یا علی، أنت قسیم النّار والجنّة یوم القیامة، غیری؟ قالوا: اللّهمّ لا.

  الصواعق المحرقة 2: 369 ، سمط النجوم العوالی ، عاصمی شافعی ، دارالكتب العلمیة ، ج 3   ص 63 .

تفسیر آیه و القیا فی جهنم به حضرت علی

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : إذا كان یوم القیامة قال الله تعالى لمحمد وعلی : أدخلا الجنة من أحبكما ، وأدخلا النار من أبغضكما ، فیجلس علی على شفیر جهنم فیقول لها : هذا لی وهذا لك ! وهو قوله : ألقیا فی جهنم كل كفار عنید.

شواهد التنزیل ، ج 2 ص 264 ، الأمالی للطوسی ص 290 ح 563، مجمع البیان، ج 9، ص 220.

جواب تفصیلی

این عبارت در احادیث زیادی از وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در شان حضرت علی علیه السلام نقل شده است :

اصل احادیث از منابع شیعه

عن عبد الله بن عباس قال : قال رسول الله ( صلى الله علیه وآله ) : ... معاشر الناس ، إن علیا قسیم النار ، لا یدخل النار ولی له ، ولا ینجو منها عدو له ، إنه قسیم الجنة ، لا یدخلها عدو له ، ولا یزحزح عنها ولی له .

امالی شیخ صدوق ص 83 ، به سند دیگر خصال ، شیخ صدوق ، ص 496

از عبدالله بن عباس نقل شده است که گفت : رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند : ... ای گروه مردم ! همانا علی تقسیم کننده جهنم (نار) است کسی که یاور و دوست او باشد وارد آتش نخواهد شد و کسی که دشمن او باشد از آن نجات نخواهد یافت . همانا او تقسیم کننده بهشت است کسی که دشمن او باشد وارد آن نخواهد شد و کسی که دوست او باشد از آن محروم نخواهد شد.

قال(علی ابن موسی الرضا) قال رسول الله " ص " یا علی انك قسیم الجنة والنار

عیون اخبار الرضا ج 1 ص 30

حضرت علی بن موسی الرضا فرمودند : رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند :

ای علی ! همانا تو تفسیم کننده بهشت و جهنم هستی .

عن سلیمان بن خالد ، عن أبی عبد الله جعفر بن محمد الصادق ، عن آبائه علیهم السلام قال : قال رسول الله صلى الله علیه وآله لعلی علیه السلام : ... یا علی أنت قسیم الجنة والنار ، لا یدخل الجنة إلا من عرفك وعرفته ، ولا یدخل النار إلا من أنكرك وأنكرته .

امالی شیخ مفید ص 213

از سلیمان بن خالد از امام صادق علیه السلام از پدرانشان از رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم به حضرت علی علیه السلام فرمودند : ... ای علی تو قسمت کننده بهشت و دوزخی وارد بهشت نمی شود مگر کسی که او تو را و تو او را بشناسی (جزء شیعیان واقعی تو باشد) و وارد دوزخ نمی شود مگر کسی که تو را انکار کند و تو او را انکار کنی.

این روایت به چند صورت قسیم النار والجنه، قسیم النار ، قسیم الجنه و النار ، السلام علیک یا قسیم النار و الجنه، در منابع ذیل آمده است:

الکافی کلینی ج 4 ص 570، معانی الاخبار شیخ صدوق ص 206، تهذیب الاحکام شیخ طوسی ج 6 ص 29، روضه الواعظین فتال نیشابوری ص 100و 118، المسترشد طبری شیعی ص 264، امالی شیخ مفید ص 213، امالی شیخ طوسی ص 305 و 629، احتجاج طبرسی ج 1 ص 209و 341،مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 8 و ج 3 ص 28، الطرائف سید بن طاووس ص 76، مدینه المعاجز ج 1 ص 280

روایت از منابع اهل سنت

این روایت در بسیاری از منابع اهل سنت نقل شده است و اگر چه برخی از متعصبین سعی در تضعیف این روایت کرده اند اما جایی که این روایت در کتب لغت نیز راه پیدا می کند و به اسناد متعدد در کتب معتبر اهل سنت نقل می شود دیگر اشکال بهانه جویان جایی ندارد اکنون به برخی از نقلها در منابع اهل سنت اشاره می کنیم:

عن علی رضی الله تعالى عنه أنا قسیم النار

الفایق فی غریب الحدیث جارالله زمخشری ج 3 ص 97

از حضرت علی علیه السلام فرمودند : من تقسیم کننده دوزخ هستم .

وروى أیضا عن الأعمش عن موسى بن طریف ، عن عبایة ، قال سمعت علیا ( ع ) ، وهو یقول : أنا قسیم النار .

شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج 2 ص 260 و  ج 19 ص 140.

و همچنین روایت شده است از اعمش از موسی بن طریف از عبایه که گفت از علی علیه السلام شنیدم در حالی که می فرمود: من تقسیم کننده دوزخ هستم .

عن عبایة عن علی قال : أنا قسیم النار ، إذا كان یوم القیامة قلت هذا لك وهذا لی .

البدایه و النهایه ج 7 ص 392

از حضرت علی علیه السلام نقل شده است که فرمودند : من قسمت کننده دوزخم زمانی که روز قیامت فرا رسد می گویم (به آتش ) این (شخص) برای تو و این (شخص) برای من .

همچنین غریب الحدیث ، ابن قتیبه ، ج 1 ، ص 377 ، النهایه فی غریب الحدیث ، ابن ثیر ، ج 4 ، ص 61 و المناقب ، خوارزمی ، ص 41 و کنزالعمال متقی هندی ج 13 ص 152، تاریخ مدینه دمشق ج 42 ص 298 ، الشفا بتعریف حقوق المصطفى ، ج 1 ، 338 ، تاج العروس، زبیدی ، ج 17، ص 569. لسان العرب، ابن المنظور ، ج 12، ص  479 ، ینابیع المودة لذوی القربى، القندوزی: ج 1، ص 249 ، المعرفة و التاریخ ، الفسوی ج 3 ص 84 ، امالی ، شجری جرجانی ، ج 1 ، ص 177 ، اساس البلاغة ،‌زمخشری ، ج 1 ، ص 507 ، چاپ دارالفكر ، النهایة فی غریب الاثر ، ج 4 ، ص 61 ، چاپ مكتبة العلمیة ، غریب الحدیث ، ابن الجوزی ، ج 2 ، ص 243.

هارون بن یزید خلال از علمای قرن چهارم (م 311ق) بعد از نقل این روایت می نویسد:

قلت لخالد حدثكم به أبو عوانة عن الأعمش قال نعم إسناده صحیح

السنة ، خلال ، ج 3 ، ص 510.

دلیل این نامگذاری

علت قسیم النار در بیان امام رضا (ع)

برخی از روایات علت این نامگذاری را ذکر کرده اند که به دو روایت اکتفا می شود:

1 - حدثنا أحمد بن الحسن القطان قال : حدثنا أحمد بن یحیى بن زكریا أبو العباس القطان قال : حدثنا محمد بن إسماعیل البرمكی قال : حدثنا عبد الله بن داهر قال : حدثنا أبی ، عن محمد بن سنان عن المفضل بن عمر قال : قلت لأبی عبد الله جعفر بن محمد الصادق " ع " لم صار أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب قسیم الجنة والنار ؟ قال : لان حبه إیمان وبغضه كفر ، وإنما خلقت الجنة لأهل الایمان ، وخلقت النار لأهل الكفر ، فهو علیه السلام قسیم الجنة والنار ، لهذه العلة فالجنة لا یدخلها إلا أهل محبته ، والنار لا یدخلها إلا أهل بغضه .

علل الشرایع ج 1 ص 162

از مفضل بن عمر نقل شده است که گفت به امام صادق علیه السلام عرض کردم به چه علت امیرالمومنین علی بن ابی طالب قسیم الجنه و النار گفته شده است ؟ حضرت فرمودند : به خاطر اینکه دوست داشتن او ایمان و دشمن داشتن او کفر است ، و همانا بهشت برای اهل ایمان آفریده شده است و  نار برای اهل کفر خلق شده است بنابر این حضرت علی علیه السلام به این علت قسیم الجنه و النار است بنابر این در بهشت وارد نمی شود مگر اهل محبت و دوستی با او و وارد آتش نمی شود مگر اهل دشمنی با او .

همچنین در روایت دیگری از امام رضا علیه السلام آمده است :

حدثنا تمیم بن عبد الله بن تمیم القرشی قال : حدثنی أبی عن أحمد بن علی الأنصاری عن أبی الصلت الهروی قال : قال المأمون یوما للرضا علیه السلام یا أبا الحسن أخبرنی عن جدك أمیر المؤمنین بأی وجه هو قسیم الجنة والنار وبأی معنى فقد كثر فكری فی ذلك ؟ فقال له الرضا علیه السلام : یا أمیر المؤمنین ألم ترو عن أبیك عن آبائه عن عبد الله بن عباس أنه قال : سمعت رسول الله ( ص ) یقول : حب علی إیمان وبغضه كفر ؟ فقال : بلى فقال الرضا علیه السلام : فقسمة الجنة والنار إذا كانت على حبه وبغضه فهو قسیم الجنة والنار

عیون اخبار الرضا ج 1 ص 92.

ابا صلت هروی نقل کرده است که روزی مامون به امام رضا علیه السلام گفت : یا اباالحسن ما را از پدرت امیرالمومنین آگاه ساز که به چه علت قسیم الجنه و النار خوانده شده است و این به چه معنا است که این مطلب فکر مرا مشغول ساخته است پس امام رضا علیه السلام به او فرمودند ای مامون آیا تو از پدرت و او از پدرانش از ابن عباس از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل نکردید که گفت از رسول خدا شنیدم می فرمایند: حب علی ایمان و دشمنی با علی کفر است ؟ پس مامون پاسخ داد آری پس حضرت فرمودند : پس تقسیم می کند بهشت و دوزخ را زمانی که ایمان و کفر بر اساس حب و بغض او باشد پس بنابر این او قسیم الجنه و النار است.

همچنین سمهودی  از علمای اهل سنت می نویسد :

قال الجمال الزرندی: قال المأمون لعلیّ الرضا: بأیّ وجهٍ جدّك علیّ بن أبی طالب قسیم الجنّة والنار؟ فقال: یا أمیرالمؤمنین، ألم ترو عن أبیك عن عبد اللّه بن عبّاس قال: سمعت رسول اللّه : حبّ علیّ إیمان وبغضه كفر؟ فقال: بلى. قال الرضا: فقسمة الجنّة والنّار على حبّه. فقال المأمون: لا أبقانی اللّه بعدك یا أباالحسن، أشهد أنّك وارث علم رسول اللّه. قال أبوالصّلت عبدالسلام بن صالح الهروی: فلمّا رجع الرضا إلى بیته، قلت له: یا ابن رسول اللّه، ما أحسن ما أجبت به أمیرالمؤمنین؟ فقال: یا أباالصلت، إنّما كلّمته من حیث هو، ولقد سمعت أبی یحدّث عن أبیه عن علیّ قال قال رسول اللّه: أنت قسیم الجنّة والنّار، فیوم القیامة تقول للنّار هذا لی وهذا لك .

  جواهر العقدین 2 ق 2: 429 ، به این مضمون أبو سعد آبی ، نثر الدرر ، ج 1 ، ص 252.

جمال زرندی نقل کرده است که روزی مامون به امام رضا علیه السلام گفت : به چه علت قسیم الجنه و النار خوانده شده است پس امام رضا علیه السلام به او فرمودند ای مامون آیا تو از پدرت از ابن عباس از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل نکردید که گفت از رسول خدا شنیدم می فرمایند: حب علی ایمان و دشمنی با علی کفر است ؟ پس مامون پاسخ داد : آری پس حضرت فرمودند : پس بهشت و دوزخ را بر اساس حبش تقسیم می كند پس مامون گفت خدا مرا بعد از تو باقی نگذارد ای اباالحسن شهادت می دهم كه تو وارث علم رسول الله هستی پس ابوصلت هروی می گوید :‌پس زمانی كه امام رضا علیه السلام به منزل برگشتند به او گفتم :‌ ای پسر رسول خدا چه نیكو جواب مامون را دادی پس حضرت فرمودند :‌ای اباصلت من همانگونه كه بود پاسخ دادم و شنیدم از پدرم كه از پدرش از علی نقل می كرد كه رسول خدا می فرمود : تو تقسیم كننده بهشت و جهنم هستی پس روز قیامت به آتش می گوید این (شخص ) برای من و این برای تو.

علت نامگذاری از نظر احمد بن حنبل

كنجی شافعی می نویسد :

 فإن قیل : هذا سند ضعیف : قلت : قال محمد بن منصور الطوسی : كنّا عند أحمد بن حنبل ، فقال له رجل : ما تقول فی هذا الحدیث الذی یروى أنّ علیّاً قال : أنا قسیم النار ؟ فقال أحمد : وما تنكرون من هذا الحدیث ؟ ! ألیس روینا أنّ النبی ( ص ) قال لعلی : لا یحبّك إلّا مؤمن ولا یبغضك إلّا منافق ؟ قلنا : بلى . قال : فأین المنافق ؟ قلنا : فی النار . قال : فعلی قسیم النار !!

 كفایة الطالب ، ص 72 . همچنین ابویعلی حنبلی در طبقات الحنابلة ج 1 ص 320  چاپ دارالمعرفة‌ ، بیروت  ، امالی ، شجری جرجانی (م 499ق) ،  چاپ دارالكتب العلمیه ، بیروت ، 1422 ق.

پس اگر گفته شود این روایت ضعیف است می گویم : محمد بن منصور طوسی گفت : ما نزد احمد بن حنبل بودیم پس شخصی به او گفت : چه می گویی درباره این حدیث كه روایت شده است كه حضرت علی (ع) گفته است : من تقسیم كننده آتش هستم ؟‌ پس احمد گفت : چه اشكالی از این حدیث دیدید آیا ما روایت نكردیم كه رسول خدا به پیامبر فرمود : تو را جز مومن دوست نمی دارد و جز منافق دشمن نمی دارد ؟ گفتند : بله پس گفت : پس منافق كجاست ؟ گفتند :‌ در آتش پس گفت :‌ پس علی قسیم النار است.

 همچنین رجوع كنید  تاریخ مدینة دمشق، ج 42، ص 301، امالی ، شجری جرجانی ، ج 1 ، ص 177 ، كنز العمال 13: 151 ح 36475، جواهر العقدین للسمهودی، 2 ق 2: 429، المناقب للموفق الخوارزمی - ص 294، ینابیع المودة لذوی القربى، القندوزی: ج 1، ص 249، حلیة الأولیاء ، ج 1 : ص 66 ، وتاریخ بغداد ، ج 12 : ص 99، زین الفتى بتفسیر سورة هل أتى 2: 527/404.

علت نامگذاری به نظر اعمش

قال أبو معاویة قال الأعمش وإنما یعنی بقوله أنا قسیم النار أن من كان معی فهو على الحق ومن كان مع معاویة فهو على الباطل

بغیة الطلب فی تاریخ حلب ، ابن ابی جرادة ، ج 1 ،‌ ص 289 چاپ دارالفكر.

ابومعاویه از اعمش نقل می كند كه همانا حضرت علی علیه السلام از كلامش انا قسیم النار اراده كرده است كه هر كس با من است پس او بر طریق حق و هر كس با معاویه است پس او بر باطل است.

احتجاج امیرالمومنین به این حدیث

ابن حجر مكی نقل می كند :

أخرج الدارقطنی: إنّ علیّاً قال للستّة الذین جعل عمر الأمر شورى بینهم كلاماً طویلاً من جملته: اُنْشِدُكُم باللّه، هل فیكم أحد قال له رسول اللّه: یا علی، أنت قسیم النّار والجنّة یوم القیامة، غیری؟ قالوا: اللّهمّ لا. ومعناه ما رواه غیره عن علیّ الرضا أنّه قال له: أنت قسیم الجنّة والنّار، فیوم القیامة تقول للنار: هذا لی وهذا لك .

  الصواعق المحرقة 2: 369 ، سمط النجوم العوالی ، عاصمی شافعی ، دارالكتب العلمیة ، ج 3   ص 63 .

دارقطنی روایت كرده است كه  حضرت علی علیه السلام به شش نفری كه عمر آنها را در شوری قرار داده بود سخنان زیادی گفت كه مقداری از آن این است : شما را به خدا قسم می دهم آیا در  بین شما كسی است كه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم به او گفته باشد : ای علی تو در روز قیامت تقسیم كننده جهنم و بهشتی ، غیر از من ؟ همه گفتند : خدا را شاهد می گیریم كه نه . و در معنای این روایت روایتی است كه دیگران از امام رضا علیه السلام نقل كرده اند كه رسول خدا به حضرت علی علیه السلام گفت : تو تقسیم كننده بهشت و جهنمی پس روز قیامت به آتش می گویی این (شخص) برای من و این (شخص) برای تو .

معنای حدیث از نظر ابن اثیر

ابن اثیر می گوید‌ :

وفی حدیث علی رضی اللّه عنه: أنا قسیم النّار والجنّة. أراد: إنّ الناس فریقان، فریق معی، فهم على هدى، وفریق علیَّ، فهم على ضلال، فنصف معی فی الجنّة، ونصف علیَّ فی النار.

 النهایة فی غریب الحدیث والأثر: 54/4، مادّة: قسم .

و درباره حدیث حضرت علی علیه السلام : من تقسیم كننده جهنم و بهشت هستم ، منظورش این است : كه مردم دو گروه هستند گروهی با من پس آنها بر مسیر هدایت هستند و گروهی بر علیه من هستند پس ایشان بر گمراهی هستند پس نصف آنها (مردم) همراه من در بهشت هستند و نصف آنها بر علیه من و در آتش هستند .

تلاش بر عدم نقل این حدیث

عقیلی نقل می كند :

حدثنا محمد بن إسماعیل قال حدثنا الحسن بن على الحلوانی حدثنا محمد بن داود الحدانی قال سمعت عیسى بن یونس یقول ما رأیت الأعمش خضع إلا مرة واحدة فإنه حدثنا بهذا الحدیث قال علی أنا قسیم النار فبلغ ذلك أهل السنة فجاءوا إلیه فقالوا أتحدث بأحادیث تقوی بها الروافضة والزیدیة والشیعة فقال سمعته فحدثت به فقالوا فكل شیء سمعته تحدث به قال فرأیته خضع ذلك الیوم.

الضعفاء ، عقیلی ، ج 3 ، ص 416 ، تاریخ مدینه دمشق ، ابن عساكر ، ج 42 ، ص 299.

... محمد بن داود حدانی نقل می كند از عیسی بن یونس شنیدم می گوید : جز یك بار ندیدم كه اعمش سرافكنده (خجل) شود جز یك بار پس زمانی بود كه او این حدیث را نقل كرد كه من تقسیم كننده بهشت و جهنم هستم پس این خبر به اهل سنت رسید پس نزد وی آمدند و به او گفتند آیا احادیث روایت می كند كه به وسیله آنها روافض و شیعه و زیدیه تقویت می شود پس اعمش گفت : این حدیث را شنیده بودم پس آن را روایت كردم ، پس به او گفتند : پس هر روایتی را كه بشنوی آن را نقل می كنی می گوید : پس آن روز دیدم كه او سرافكنده (خجل) شد.

این روایت به خوبی نشان می دهد كه اعمش با آن جلالت قدر بعد از نقل این روایت مورد مؤاخذه قرار می گیرد كه اگر این شخص كسی جز اعمش بود او را تضعیف می كردند و كذاب و وضاع لقب می دادند!!

تفسیر آیه والقیا فی جهنم به حضرت علی علیه السلام

در بعضی از تفاسیر اهل سنت و بسیاری از تفاسیر شیعه منظور دو نفر در آیه شریفه 
«أَلْقِیَا فِی جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِیدٍ» (ق : 24) (شما دو نفر در جهنم بیندازید هر كافر معاند را) رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و حضرت علی علیه السلام می باشند:

عن جعفر الصادق ، عن آبائه ، عن علی علیه السلام ، عن النبی صلى الله علیه وآله وسلم ، قال : ( إذا جمع الناس فی صعید واحد كنت أنا وأنت ، یا علی ، یومئذ عن یمین العرش ، ثمّ یقول ربنا لی ولك : ألقیا فی جهنم ومن أبغضكما وكذبكما.

ینابیع المودة ، قندوزی حنفی ، ج 1 ،‌ ص 252 .

از امام صادق علیه السلام  از پدرانش از حضرت علی علیه السلام از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است كه فرمود :‌ زمانی كه مردم در یك زمین جمع شوند (صحرای محشر) من و تو یا علی در آن روز در جانب راست عرش هستیم سپس خدا به من و تو می گوید : هر كس كه دشمن شما بوده و شما دو نفر را تكذیب كرده است در جهنم بیندازید.

حافظ حسكانی در تفسیر آیه از ابی سعید خدری نقل كرده است:

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : إذا كان یوم القیامة قال الله تعالى لمحمد وعلی : أدخلا الجنة من أحبكما ، وأدخلا النار من أبغضكما ، فیجلس علی على شفیر جهنم فیقول لها : هذا لی وهذا لك ! وهو قوله : ألقیا فی جهنم كل كفار عنید.

شواهد التنزیل ، ج 2 ص 264 ، الأمالی للطوسی ص 290 ح 563، مجمع البیان، ج 9، ص 220، تفسیر نور الثقلین ، ج 5 ص 113 ، تأویل الآیات لشرف الدین الحسینی، ج 2، ص 612.

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند : زمانی كه روز قیامت فرا رسد خدای تعالی به محمد و علی می گوید :‌ هر كس كه شما را دوست داشته وارد بهشت كنید و هر كس كه با شما دشمن بوده است وارد جهنم كنید پس علی بر در جهنم نشیند پس به جهنم می گوید : این (شخص) برای من و این (شخص) برای تو و این قول خدای عزوجل است كه در جهنم بیندازید (شما دو نفر) هر كافر معاندی را.

 رواه الخوارزمی فی جامع مسانید أبی حنیفة، ج 2، ص 284، كما فی هامش مناقب علی بن أبی طالب لابن مردویه 325.

 همچنین كلابی به اسناد خود از ابی سعید خدری نقل كرده است :

 قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : إذا كان یوم القیامة قال الله تبارك وتعالى لی ولعلی : ألقیا فی النار من أبغضكما ، وأدخلا فی الجنة من أحبكما ، فذلك قوله تعالى : ألقیا فی جهنم كل كفار عنید .

  مناقب علی بن أبی طالب للكلابی ، ج 3 ، ص 427 ، شواهد التنزیل ، ج 2  ص 262 ، مناقب أبی حنیفة ، ج 2 ص 287 ؛ بشارة المصطفى : 49 همچنین رجوع كنید به  أمالی ، لطوسی  ص 628 / 1294 و المناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 157 . همچنین به این مضمون ینابیع المودّة ، ج 1 ، ص 251 ، الباب الخامس عشر، عن فرائد السمطین، ج 1، ص 106 ح 76،

 آخرین كلام اعمش به ابوحنیفه قبل از وفات

 عن شریك بن عبد الله قال كنا عند الأعمش فی مرضه الذی توفی فیه فدخل علیه أبو حنیفة وابن أبی لیلى وابن شبرمة وكان الإمام أكبرهم فبدأ بالكلام وقال اتق الله فانك فی أول یوم من الآخرة وقد كنت تحدث عن علی رضی الله عنه بأحادیث لو أمسكتها لكان خیرا لك فقال الأعمش اسندنی لمثلی یقال هذا حدثنی أبو المتوكل الناجی عن أبی سعید الخدری قال قال رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم إذا كان یوم القیام قال تعالى لی ولعلی بن أبی طالب أدخلا الجنة من أحبكما وأدخلا النار من أبغضكما وذلك قول الله تعالى « القیا فی جهنم كل كفار عنید » . قال الإمام قوموا حتى لا یجیء بأطم من هذا قال فوا الله ما جزنا الباب حتى مات .

 الجواهر المضیة فی طبقات الحنفیة ،‌ ج 2 ، ص 501 .

 از شریك بن عبدالله نقل شده است كه ما هنگام مریضی اعمش كه در آن وفات كرد نزد او بودیم پس ابوحنیفه و ابن ابی لیلی و ابن شبرمه به عیادت او آمدند پس ابوحنیفه كه بزرگ آنها بود شروع به سخن گفتن كرد و گفت : تقوای الهی پیشه گیر كه تو در اولین روز از آخرت هستی (یعنی نزدیك وفات هستی) در حالیكه تو از حضرت علی علیه السلام احادیثی نقل كردی كه اگر نقل نمی كردی برای تو بهتر بود پس اعمش گفت : مرا بنشانید به مثل من (دوستدار علی) اینچنین گفته می شود از ابوالمتوكل ناجی از ابوسعید خدری شنیدم كه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود : زمانی كه روز قیامت شود خدای متعال به من و علی ابن ابیطالب می گوید كسانی كه شما را دوست داشتند وارد بهشت كنید و كسانی كه با شما دشمن بودند وارد جهنم كنید و این قول خدای عزوجل است كه (شما دو نفر در جهنم بیندازید هر كافر معاند را). ابوحنیفه گفت : بلند شوید تا بیشتر از این نشنوید گفت به خدا قسم به در خانه نرسیده بودیم كه اعمش از دنیا رفت.

 قسیم الجنه و النار در شعر شاعران

 شاعران زیادی در طول قرون متمادی از این روایت در شعر خود استفاده کرده اند که به برخی اشاره می شود:

 قسیم النار ذو خیر وخیر                      یخلصنا الغداة من السعیر

 فكان محمد فی الدین شمسا                   علی بعد كالبدر المنیر

 خاتمه المستدرک میرزای نوری ج 3 ص 80،

 علی علیه السلام تقسیم کننده دوزخ صاحب خیر است و چه خوب است که فردای قیامت از جهنم نجات می یابیم.

 پس حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم در دین خورد است و بعد از آن علی مثل ماه درخشنده است .

 قال البشنوی:

  فمدینة العلم التی هو بابها                  أضحى قسیم النار یوم مآبه               

 فعدوه أشقى البریة فی لضى                 وولیه المحبوب یوم حسابه

 مناقب ابن شهر آشوب ج 1 ص 314،

 پس شهر علمی که او در آن است روشن است که تفسیم کننده دوزخ روز بازگشتش او خواهد بود.

 پس دشمن او شقی ترین خلق در قیامت است و دوست او مورد محبت در روز حسابرسی است .

 قال عمار بن تغلبة :

 علی حبه جنة                       قسیم النار والجنة

 وصی المصطفى حقا                إمام الانس والجنة .

 مدینه المعاجز علامه بحرانی ج 1 ص 260

 حب علی بن ابیطالب سپر از آتش است و او تقسیم کننده جهنم و بهشت است .

 و او جانشین و وصی به حق حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم است  و  او پیشوای جنو انس است.

 البته قندوزی حنفی این شعر را از شعرهایی می داند كه به امام شافعی نسبت داده شده است .

 ینابیع الموده ، قندوزی حنفی ، ج 1 ، ص 254.